Ấn phẩm thông tin thuế TNCN & Quản trị thu nhập cá nhân
Cập nhật kỳ thuế 2026 Gửi bài viết [email protected]
Freelancer & Việc tự do

Freelancer bị khấu trừ 10% thuế TNCN: khi nào được hoàn và cần giấy tờ gì?

Thu nhập vãng lai trên 2 triệu đồng bị tạm khấu trừ 10% tại nguồn khiến nhiều freelancer nộp thừa thuế. Đây là điều kiện hoàn thuế và cách lấy chứng từ khấu trừ điện tử.

Sơ đồ khấu trừ 10% tại nguồn và hoàn thuế cho Freelancer
Cơ chế tạm khấu trừ 10% tại nguồn và quy trình xin hoàn thuế thu nhập cá nhân đối với người làm tự do. Đồ họa: Ban biên tập Fern Ledger

Người làm việc tự do (freelancer), chuyên gia tư vấn, lập trình viên gia công hoặc người nhận dịch vụ bên ngoài tại Việt Nam thường thấy một khoản tiền bị cắt giảm đúng 10% trước khi tiền về tài khoản ngân hàng. Nhiều người ngộ nhận rằng đây là khoản thuế "mất trắng" hoặc chi phí giao dịch mặc định.

Trên thực tế, khoản tiền 10% này chỉ là số thuế tạm khấu trừ tại nguồn. Nếu tổng thu nhập thực tế trong năm của bạn chưa đến ngưỡng chịu thuế sau khi áp dụng mức giảm trừ gia cảnh, toàn bộ số tiền thuế 10% này sẽ được cơ quan thuế hoàn trả đầy đủ vào tài khoản ngân hàng của bạn khi thực hiện quyết toán năm. Bài viết này làm rõ cơ sở pháp lý và các bước thu thập chứng từ để bảo vệ dòng tiền của bạn.

Vì sao thu nhập freelance bị khấu trừ 10% tại nguồn?

Căn cứ theo Điểm i Khoản 1 Điều 25 Thông tư 111/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính, các tổ chức, doanh nghiệp trả tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng có tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì phải thực hiện khấu trừ thuế theo mức 10% trên tổng thu nhập trước khi chi trả cho cá nhân.

Khoản 10% này là trách nhiệm pháp lý bắt buộc của doanh nghiệp chi trả. Nếu doanh nghiệp chi trả không khấu trừ, họ sẽ bị cơ quan quản lý thuế xử phạt vi phạm hành chính và truy thu số thuế tương ứng. Do đó, doanh nghiệp buộc phải giữ lại 10% và nộp số tiền này vào Ngân sách Nhà nước dưới mã số thuế cá nhân của bạn. Xem thêm bối cảnh pháp lý tại mục Thuế thu nhập cá nhân trên Wikipedia tiếng Việt.

Khi nào freelancer nộp thừa thuế và đủ điều kiện hoàn lại?

Thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công được tính theo năm dương lịch chứ không tính riêng lẻ từng lần chi trả. Để biết mình có được hoàn thuế hay không, bạn thực hiện phép tính đơn giản sau:

  1. Tổng hợp thu nhập cả năm: Cộng toàn bộ các khoản tiền công, thù lao bạn nhận được trong năm dương lịch (từ ngày 01/01 đến 31/12).
  2. Xác định mức giảm trừ gia cảnh: Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, bạn được giảm trừ bản thân là 132 triệu đồng/năm. Nếu có người phụ thuộc hợp pháp đã đăng ký (con cái, cha mẹ), mỗi người được giảm trừ thêm 52,8 triệu đồng/năm. Xem chi tiết tại bài viết giảm trừ gia cảnh thuế TNCN hiện hành.
  3. So sánh:
    • Nếu Tổng thu nhập cả năm ≤ Mức giảm trừ gia cảnh (ví dụ bạn kiếm được 110 triệu đồng/năm và không có người phụ thuộc): Thu nhập tính thuế của bạn bằng 0 đồng. Số thuế TNCN thực tế phải nộp cả năm là 0 đồng. Do các đối tác đã tạm khấu trừ 10% (tức 11 triệu đồng), bạn đủ điều kiện được hoàn trả lại toàn bộ 11 triệu đồng.
    • Nếu Tổng thu nhập cả năm > Mức giảm trừ gia cảnh: Thu nhập tính thuế chịu biểu thuế lũy tiến từng phần từ 5% trở lên. Nếu số thuế tính theo biểu lũy tiến thấp hơn tổng số tiền 10% đã bị khấu trừ, bạn vẫn được hoàn lại phần chênh lệch nộp thừa.

Chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử: cách xin và lưu trữ

Để cơ quan thuế phê duyệt lệnh hoàn tiền, bạn bắt buộc phải nộp tài liệu chứng minh các khoản tiền đã bị khấu trừ. Trước đây, các công ty cấp chứng từ giấy viết tay (mẫu CTT56), nhưng kể từ ngày 01/07/2022 theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Thông tư 78/2021/TT-BTC, 100% doanh nghiệp phải sử dụng Chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử.

Quy trình thu thập chứng từ cho freelancer:

  • Vào cuối năm hoặc ngay sau khi kết thúc hợp đồng dịch vụ, gửi email yêu cầu bộ phận kế toán của đối tác cung cấp Chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử.
  • Doanh nghiệp có nghĩa vụ xuất chứng từ này và gửi cho bạn qua email dưới dạng tệp dữ liệu XML (có chữ ký số hợp lệ của công ty) kèm bản thể hiện dạng PDF.
  • Bạn lưu trữ toàn bộ các tệp PDF và XML này vào một thư mục riêng để tải lên hệ thống khi làm thủ tục quyết toán theo hướng dẫn tại bài viết tự quyết toán thuế TNCN qua ứng dụng eTax Mobile.

Trường hợp làm bản cam kết Mẫu 08 để không bị trừ 10%

Nếu bạn biết chắc chắn tổng thu nhập cả năm của mình chưa đến mức phải nộp thuế (dưới 132 triệu đồng/năm nếu độc thân), bạn có thể yêu cầu doanh nghiệp chi trả không khấu trừ 10% ngay từ đầu bằng cách lập Bản cam kết Mẫu 08/CK-TNCN (ban hành kèm theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, thay thế mẫu 02 cũ).

Tuy nhiên, bạn chỉ được phép làm bản cam kết này khi đáp ứng đủ các điều kiện khắt khe sau:

  • Đã đăng ký thuế và có mã số thuế cá nhân tại thời điểm làm cam kết. Nếu chưa có mã số thuế, doanh nghiệp bắt buộc phải khấu trừ 10%.
  • Chỉ có duy nhất thu nhập tại một tổ chức chi trả thu nhập đó trong năm. Nếu trong năm bạn nhận thù lao từ hai công ty trở lên thì không đủ điều kiện làm bản cam kết mẫu 08.
  • Ước tính tổng thu nhập chịu thuế sau khi trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế.

Cá nhân làm bản cam kết phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực của cam kết. Nếu cơ quan thuế kiểm tra phát hiện bạn có thu nhập tại nơi khác, hành vi làm cam kết sai sẽ bị coi là gian lận trốn thuế và bị xử phạt nặng.

Trình tự nộp hồ sơ xin hoàn thuế cho người làm tự do

Người làm tự do không có hợp đồng lao động dài hạn sẽ nộp hồ sơ quyết toán trực tiếp tại Chi cục Thuế nơi cá nhân đăng ký cư trú (thường trú hoặc tạm trú có sổ KT3/xác nhận cư trú). Thời hạn nộp hồ sơ hoàn thuế không bị khống chế cứng nhắc vào ngày 30/4 như hồ sơ nộp thiếu. Bạn có thể nộp tờ khai vào tháng 5, tháng 6 hoặc bất kỳ thời điểm nào sau đó mà không lo bị phạt hành chính chậm nộp.

Toàn bộ hồ sơ khai trực tuyến qua Cổng Dịch vụ Thuế điện tử hoặc eTax Mobile sẽ được cơ quan thuế tiếp nhận, đối soát điện tử và ban hành Quyết định hoàn thuế vào tài khoản ngân hàng chính chủ của bạn trong thời gian quy định.

Lưu ý về phạm vi thông tin: Quy định về khấu trừ 10% và hồ sơ chứng từ điện tử căn cứ theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, Thông tư 80/2021/TT-BTC và Nghị định 123/2020/NĐ-CP. Người làm việc tự do có mức doanh thu lớn hoặc phát sinh hoạt động kinh doanh thương mại thường xuyên nên tìm hiểu thêm quy định về thuế hộ kinh doanh cá thể.

Ban biên tập Fern Ledger

Nhóm biên soạn độc lập chuyên tổng hợp, rà soát và hướng dẫn thủ tục thuế thu nhập cá nhân, bảo hiểm và sổ sách tài chính cá nhân dành cho người đi làm và người làm việc tự do tại Việt Nam.